Տիկին Խաչանուշի աչքի գրողն էր օղին: Իր կյանքի բոլոր անհաջողություններն ու դժբախտությունները նա այս սատանայական խմիչքի հետ էր կապում ու ջանք չէր խնայում ամուսնուն հեռու պահել ոգելից խմիչքից:
- Մի գավաթ գինի կարելի է օրվա մեջ, բայց ընդամենը մի գավաթ,- պնդում էր նա,- ավելին հարամ է…
Նա այնպիսի արհամարանքով ու ատելությամբ էր նայում սեղանին դրված օղու շշին, որ նույնիսկ հարևաններն էին զգուշանում նրա խեթ հայացքից և օղու շիշը պահում էին նրա պատահական ներս գալուց:
Այս էր պատճառը, որ Սարիկին խմիչք առաջարկող չկար թաղում: Համ էլ՝ բժիշկն ասել էր.
- Ո՛չ մի գրամ օղի, ո՛չ մի գրամ գինի, զառանցանքի մեջ է ընկնում այս մարդը, շատ լուրջ հիվանդություն է:
Տիկին խաչանուշը վատ լուրը պատմել էր թաղեցիներին ու թախանձել բոլորին.
- Սարիկին խմիչք չառաջարկեք, կիսաքանդ տունս չքանդեք, ի սեր Աստծո, մարդս լուրջ հիվանդ է…
Թաղեցիները հարգանքով էին վերաբերվում տիկին Խաչանուշին ու նրա թախանձանքին՝ ո՞վ գիտի, միգուցե ճիշտ է ասել բժիշկը և ինչ-ինչ հակաալկահոլային դեղեր է ներարկել Սարիկին:
Սարիկը քմծիծաղով հաճախ էր կրկնում.
- Բժիշկն ինձ է արգելել խմել, Խաչանուշը՝ թաղեցիներին, ոչ մեկի սեղանին դրված արաղ չկա, նույնիսկ Ամանորի գիշերը մասրահյութով են անցկացնում…
Բոլորն էին ծիծաղում այս մտքի շուրջ, բայց գաղտնիքը բացողներ չկային, տիկին Խաչանուշը լալու չափ էր թախանձել՝ օղին հեռու պահել իրենցից:
Երեք ամիսը մեկ Սարիկին տանում էին նույն բժշկի մոտ, որպեսզի նոր նշանակումներ աներ կամ երկարաձգեր հինը: Դեղահաբերը պրծնելու վրա էին էլի, երբ տիկին Խաչանուշը խնդրեց քրոջ տղային.
- Գոքոր ջան, մենակ չթողնես հանկարծ քաղաքում, հանկարծ չխմի-մըմի, այ բալամ, գիտես մեր վիճակը, մեծ բաղձանք ունի խմելու, ամեն անգամ ասում է՝ չպրծան էս անիծյալ բուժումները, մի թաս բան խմեմ…
- Անհոգ կաց, մորքուր, ոնց կտանեմ հիվանդանոց, ընենց էլ հետ կբերեմ,- ասաց ու քշեց մեքենան քաղաք…
Մեքենան ճամփի փոսերը շրջանցելով դանդաղ գնում էր առաջ: Գոքորը լուռ հետևում էր մեքենայի ընթացքին: Սարիկն իր հաշիվներն էր կապկպում մտքում: Տեսավ, որ կինը ինչ-որ բան էր հրահանգում զարմիկին դուրս գալուց առաջ: Մոտավորապես հասկանում էր, թե ինչ ասած կլինի իր ականջից հեռու և վատ էր զգում: Եթե ինքն ուզենա խմել ոչ ոք չի կարողանա խանգարել, ընդհակառակը, կանի այնպես, որ մի բան էլ կնպաստեն էդ գործում:
Անցած անգամ կոնյակի շշի վրայից պոկել էր իսկական էտիկետկան ու բժշկի տված դեղատոմսը կպցրել փոխարենը կնոջից գաղտնի: Քաղաքից վերադառնալիս պառկել էր անկողնու մեջ՝ իբրև հոգնել է շատ ու կնոջը հրահանգել.
- Բժիշկն ասել է, որ ժամը մեկ հիսուն գրամ պիտի խմեմ էս նոր դեղից, իսկ հաբերը վաղվանից պիտի ընդունեմ…
Տիկին Խաչանուշը լարել էր ժամացույցն ու ժամը մեկ ստիպել էր ամուսնուն՝ հիսուն գրամ կոնյակը խմել իբրև դեղ: Գլխի էր ընկել վերջին հիսուն գրամի վրա և անիծել իր միամիտ գլուխը, իսկ Սարիկը քեֆը հազար դարձրած մուշ-մուշ քնել էր մինչև լույս: Առավոտյան մի կարգին ծիծաղել էր Խաչանուշի վրա հարևանների ներկայությամբ.
- Քո պահած հիվանդի հերն անիծվի, այ դմբո, աշխարհով մեկ խնդրել ես, որ ինձ արաղ չտան, իսկ դու ժամը մեկ ինձ ստիպեցիր մի շիշ կոնյակը կոնծել՝ առանց վայրկյան կորցնելու…Սա չի քո ունեցած խելքն ու զգուշությունը…Եթե ուզենամ խմել, քո կոտրած ձեռքով կտաս, դարդ մի անի,- ու ծիծաղել էր հռհռալով հարևանների հետ միասին:
Մեքենան դուրս էր եկել ասֆալտապատ ճանապարհամաս ու ֆնչալով ընթանում էր առաջ: Գոքորը դեռ լռում էր:
- Ի՞նչ էր փսփսում էն մեր տունմնացածը ականջիդ,- վերջապես հարցրեց Սարիկը:
- Ի՞նչու է տունմնացած,- զարմացավ Գոքորը,- բա դու ո՞վ ես…
- Դե, ասում եմ, որ ես չլինեի, ո՞վ էր էդ խելքի տիրոջն ուզելու, կմնար տանը, էլի՜…
Սարիկը հաճախ էր կնոջ մասին հումորով խոսում: Նրա ֆանտազիան բոլոր տեսակի սահմանները խախտում էր, երբ տրամադրությունը տեղն էր լինում: Նա արդեն որոշել էր մտքում, թե էս անգամ ինչ օյին բերի Խաչանուշի գլխին: Ամեն քաղաք գնալիս մի բան բստրում էր, որ մի երեք ամիս էլի թաղովի ծիծաղեն:
Հիվանդանոցի բակը մարդաշատ էր: Շատերն էին եկել ախտորոշվելու, թե < կորոնավիրուսով> վարակված չեն արդյոք: Գոքորին խնդրեց, որ մեքենան հեռու կանգնեցնի մարդկանցից:
- Դու հեռու մնա շառից ու փորձանքից, էդ զիբիլ վարակից էլ, ես շտապ կմտնեմ բժշկիս մոտ ու կգամ…Դեղերը ներսի դեղատնից կառնեմ, մի քիչ թանկ է, բայց ոչինչ, լավ է էստեղից գնենք, քան թե քաղաքով մեկ դեղ որոնենք…Մեքենայց դուրս չգաս, այ, էն անկյունում կանգ առ…,- Հրահանգեց Սարիկը ու պանիրով փաթեթը վերցնելով , որը բժշկի համար էր բերել տնից, իջավ մեքենայից:
Նա չմոտեցավ մարդաշատ մուտքին, համ էլ՝ մեծ հերթ էր ներս մտնելու համար…Երկու ոստիկաններ վիրուսից պաշտպանող շորերը հագած, կանգնած հսկում էին հակաէպիդեմիայի նորմերը: Բոլորը բժշկական դիմակներով էին ու իրարից բավականին հեռու էին կանգնած ոստիկանների հրահանգով: Սարիկը ծառայողական մուտքով մտավ ներս ու պատահած առաջին ճերմակ խալաթը քաշելով ուսերին, ուղղորդվեց իր բժշկի առանձնասենյակ; Դուռը կիսաբաց էր: Ներսից ձայներ էին լսվում: Սպասեց մի քիչ,բայց ոչ ոք դուրս չէր գալիս բժշկի մոտից: Վերջապես համարձակվեց դուռը թակել:
- Մտեք,- եղավ պատասխանը:
- Բժիշկ ջան, ես եմ,- կմկմաց Սարիկն ու մտավ ներս:
- Աաաա, Սարիկ ջան, դո՞ւ ես, - ծոր տվեց բժիշկը,- արի, արի, տեսնեմ ինչ նոր խոխմա լուր ես հետդ բերել,- ժպտալով հարցական նայեց Սարիկի դեմքին…
- Բռնոթի…
- Ի՞նչ բռնոթի, այ տղա,- զարմացավ բժիշկը:
- Ասում եմ՝ բերածս մի գլուխ տնական պանիր է, - դարձյալ կմկմաց նա:
- Բա ի՞նչ բռնոթի,- քրքջալով հարցապնդեց բժիշկը…
- Դե, եսի՞մ, բան էր մտքովս անցավ, ասացի,- համարձակությունը տեղը բերելով պատասխանեց Սարիկը, - հիշում եմ մեր մեծերը քթերն էին քաշում ու փռշտում…
Բժիշկը նորից քրքջաց.
- Այդ ժամանակներն ո՞ւր են, վաղուց են անցել…Բայց ինչո՞ւ մտքովդ դա անցավ, բարեկամս…
- Դրսում փռշտացողներ շատ կային, երևի վարակվածներ են, սրամտեց Սարիկը, - մտքումս ասի՝ զըհրումար ձեզ, բայց մեղքս եկան…
- Զգույշ եղեք, ի սեր Աստծո, հորդորեց բժիշկը, շատ վտանգավոր վարակ է…Հրես, դիմակ էլ չես հագել,- նախատեց բժիշկը:
- Գյուղում դիմակ չկա, բժիշկ ջան, էս խալաթն էլ միջանցքի կախիչից ձեռքս ընկավ…,- աշխուժացավ Սարիկը,- դեղերս գրի, շուտ առնեմ գնամ…
- Հիմա, բարեկամս, մի ձեռքերդ հակավիրուսայինով ողողի էստեղ…Մոտ արի, մոտ, մի վախեցիր, ես վարակված չեմ դեռ,- դարձյալ ծոր տվեց բժիշկը…
- Հա, գիտեմ բժիշկ ջան, կասկածներ չունեմ…Ասում եմ՝ էն էրեխեն մեքենայի մեջ սպասում է, գնամ…
- Հիմա գրեմ, ջանս, հակավիրուսային էլ կառնես մեր դեղատնից, կասես՝ ես եմ ասել…
Դեղագործը շտապ փաթեթավորեց Սարիկի ուզած դեղերն ու մի փոքրիկ՝ երեք հարյուր գրամանոց շշով սպիրտ տվեց նրան.
- Սա էլ անտիվիրուսայինդ,- ավելացրեց դեղագործը:
- Ի՞նչ է…,- հետաքրքրվեց Սարիկը:
- Բժշկական սպիրտ, վրան գրված է, - հեգնանքով պատասխանեց դեղագործը:
- Մեծ շշով չկա, - հետաքրքրվեց Սարիկը,- տնեցիների համար էլ պետք կգա, խառը ժամանակներ են…
- Կա, երեք լիտրանոցով կա, հինգ…
- Երեք լիտրանոցը տուր, վնասակար չի, չէ՞…
- Ի՞նչ վնասակար, եղբայր, ասացի՝ մաքուր բժշկական սպիրտ է, որ ջրով բացես կդառնա հինգ լիտր հիսուն աստիճանանոց օղի,- քմծիծաղեց դեղագործը,- բայց քեզ խմել չի կարելի էդ դեղերիդ հետ, տե՛ս, կամ մեկը պիտի օգտագործես, կամ մյուսը…
Սարիկը թույլ, երազային ժպտաց դեղագործին ու դուրս եկավ:
Գոքորը հնազանդ սպասում էր նրան: Երբ տեսավ երեք լիտրանոց տարայով սպիրտը Սարիկի ձեռքին, քիչ մնաց բղավեր…
- Էդ սպիրտն ինչի՞ համար ես առել, մորքուրը ինձ կուտի սաղ-սաղ, ձաձ…
- Սա խմելու համար չի, բալամ, սա շփվելու համար է, որ չվարակվենք, մորքուրիդ համար էլ է, մի անհանգստացիր, չես տեսնում հերթը, դրանց կեսն արդեն վարակված կլինեն…,- մատնացույց արեց հիվանդանոցի դեմը կանգնածներին:
Գոքորը էլի ինչ-որ բան ուզեց հարցնել, բայց գերադասեց լռել:
Մեքենան արդեն տունդարձի ճանապարհով էր ընթանում: Առաջին երկու գյուղերն անցել էին անարգել ու փոսոտ ճանապարն էր սկսվել:
- Մի տեղ կանգնեցրու մեքենան ախտահանվենք, տղաս,- առաջարկեց Սարիկը, - դրսի զիբիլը հետներս չտանենք տուն:
- Ի՞նչ զիբիլ,- զարմացավ Գոքորը,- գնանք շուտ հասնենք տուն, լիքը գործեր ունեմ…
- Էդ վիրուս-միրուսը նկատի ունեմ, - համառեց Սարիկը,- էս մասերում տեսուչ էլ չի պատահի, որ բռնի…Դու էլ կշփես ձեռքերդ, մի կում էլ կարող ես խմել…
Մեքենան ծառերի շվաքում կանգ առավ: Կիզող մայիսյան արև էր: Սարիկը սպիրտն առած մոտեցավ ճամփեզրի մեծ քարին ու բացեց բերանը: Սկզբում Գոքորի ձեռքերին լցրեց մի քիչ, հետո իր ու ջանասիրությամբ սկսեց տրորել ձեռքերն ու երեսը…
- Որ բաժակ լիներ մի կում էլ կարելի կլիներ խմել, ոչնչի չէր խանգարի, - սպիրտի տարայի խորքը խորհրդավոր նայելով առաջարկեց նա,- քեզ էլ չէր խանգարի, ինչքան որդ ու ճիճու կա փուրումդ ու գլխիդ մեջ, բոլորը կսատկեին մի շնչով…
Գոքորն աչքի պոչով նայեց Սարիկին ու բաժակ բերեց մեքենայի միջից, մի երկու կոնֆետ էլ հետը: Առաջին բաժակը տվեց Գոքորին ու խրատեց.
- Խմելուց հետո չշնչես, ավելի ճիշտ՝ մի խորը շունչ քաշի ու նոր կուլ տուր, հետո կարտաշնչես ու կոնֆետդ քեզ փեշքեշ…
Նրա աչքերի մեջ լիքը խորամանկություն էր լցվել. մե՛րթ պսպղում էին, մե՛րթ՝ արցունքակալում...Գոքորը նույնպես աշխուժացել էր: Մի կումով խմեց բաժակի պարունակությունն ու արտաշնչեց խորքից եկող գոլը: Աչքերը պայծառացան մի պահ ու հրակալված նայեց Սարիկի դեմքին:
- Խնդրում եմ քեզ համար քիչ լցրու, ախր… խոստացել եմ, ձաձ…
- Հա, տղաս, ես քեզ ամոթով չեմ թողնի տունմնացած մորքուրիդ մոտ, ընդամենը կես բաժակ կխմեմ՝ վիրուսազերծվելու խաթեր…Մնացածը մորքուրդ կհրամցնի ինձ…
Նա սկսեց լիաթոք ծիծաղել ու շարժվեց մեքենայի կողմը: Գոքորը հասկանում էր, որ Սարիկը էլի մի սրամիտ բան մտածել է, սակայն ի՞նչ, այդպես էլ չէր կարողանում կռահել…
Հասան գյուղ: Գյուղամիջի խանութից Սարիկը մի տուփ էժանագին ծխախոտ գնեց ու դրեց ծոցագրպանը: Գոքորն էլի զարմացավ.
- Ախր, դու չես ծխում, ձաձ, ո՞ւմ համար առար ծխախոտը…
- Հարևան Առաքելի, հիվանդ պառկած է, կարող է չունենա…,- լուրջ-լուրջ պատասխանեց Սարիկը:
Խաչանուշը ծառերի տակ բուրդ էր չբխում, երբ Սարիկենք վերադարձան տուն: Նա բան ու գործը թողած շտապեց տղամարդկանց կերակրել: Ճաշը վաղուց պատրաստ էր: Խնամքով հաց ու կանաչի դրեց սեղանին, սոխ կտրատեց ամուսնու սիրած ձևով ու ափսեները տարածեց աջ ու ձախ: Տղամարդիկ սոված էին ու խորտիկների բույրից գրգռված ախորժակներով նստեցին սեղան: Էն մի-մի բաժակ խմած սպիրտն էլ իր գործն էր արել շուքով: Գոքորը մերթ ընդ մերթ նայում էր պատուհանի գոգին դրված սպիրտի կողմը, բայց մորքուրի ներկայությունից քաշվում էր որևէ բան ասել: Սարիկը լուռ ու մունջ ճաշում էր:
- Ի՞նչ ասաց բժիշկդ,- վերջապես հարցրեց Խաչանուշը, - դեղերդ տվե՞ց…
- Հա, մի երեք լիտր էլ սպիրտ տվեց ձրի, ասաց՝ ձեռք ու երես կշփեք, որ հանկարծ չվարակվեք…Հիվանդանոցի դեմը լիքը վարակվածներ կային, որը փռշտում էր, որը՝ հազում, մարդ չգիտեր՝ գլուխն ո՞ւր պահի…Գոքորին մոտ չթողեցի գա, ասի՝ հեռվում սպասիր…
- Ի՞նչ, սպիրտ, ի՞նչ վարակ,- աչքերը գագաթը թռցրած հարցրեց Խաչանուշը:
- Մոք ջան, էնքան հիվանդ մարդիկ կային հերթ կանգնած, որ ստուգվեն, ոստիկաններն էլ կարգ էին պահում ու ստիպում էին իրարից երկու մետր հեռու մնալ: Ձաձս հետևի դռնով մտավ՝ ծառայողականով, թե չէ էսօր մեզ հերթ չէր հասնի ներս մտնելու…
- Բա սպիրտն ինչի՞ համար եք բերել,- իրենը չզիջելով զայրացավ Խաչանուշը:
- Ասացի շփումների,- կրկնեց Սարիկը:
- Մեզ գրող չի կպչի, - տոնն ավելի խստացրեց Խաչանուշը, - տուր, թող Գոքորը տանի իրենց տուն:
- Մի լիտր կտամ, խի չեմ տա, բայց մնացածը թող տանը մնա, վերջապես վարակվածների միջով եմ անցուդարձել, հանկարց մի բան էլ կպցրած չլինեմ ու բոլորիդ վարակեմ…Ի՞նչ ես վախենում, դա կես բաժակից ավել խմել չի լինի, շատ է թունդ…Բեր մի պուտ ձեռքերիդ լցնեմ շփիր, քիթ-բերանդ էլ հետը…
Խաչանուշը չարացած մե՛րթ ամուսնու դեմքին էր նայում, մե՛րթ զարմիկի, չգիտեր ի՞նչ ասի…
Հացի սեղանն ավելի արագ հավաքեց, քան՝ դրել էր: Մառանից լիտրանոց շիշ գտավ ու ծապլու հետ՝ չոր դրեց ամուսնու դեմը.
- Լից, բայց քիչը քեզ կպահես, շատը կտաս իրեն…
- Չէ, ըտենց չի լինի, մոքիր ջան, ես քիչը կտանեմ, պետք եղավ էլ կգամ, կուզեմ,- առարկեց Գոքորը:
- Պե՛տք կգա,- ասես ապտակ տալու պես շշպռեց Խաչանուշն ու դուռը շրխկացնելով դուրս եկավ:
Տղամարդիկ խորհրդավոր ժպիտով նայեցին միմյանց դեմքի ու բացեցին սպիրտի տարայի բերանը: Կուշտ ուտելուց դենը մի-մի թասը օգտակար կլիներ մարսողությանը: Գոքորը իր բաժակը լիքը լցրեց, Սարիկինը՝ կիսատ…Խմեցին ընդունված կանոնով՝ ներշնչել, կուլ տալ, արտաշնչել…Հետո լիտրանոցը լցրեցին լիքը ու Գոքորը գնաց:
Սարիկը սուսուփուս պառկեց քնելու, որ Խաչանուշի աչքին չերևա մի առ ժամանակ:
Իրիկվա կողմ Սարիկը գնաց գոմ անասուններին կերակրելու: Ինչպես միշտ համբուրեց որձ հորթիկի ճակատն ու սկսեց ծխախոտը փշրել…Փշրեց ու տրորեց մանրացված թութունը, որ ավելի շատ մանրանա ու դառնա բռնոթի…Մեծ-մեծ հատիկները թափեց կվանոցի մեջ, որ շնչափողը չվնասվի հանկարծ, իսկ մնացած պարունակությունը նորից լցրեց ծխախոտի տուփի մեջ ու դրեց ծոցագրպանը: Այդ երեկոյան ոչ մի անգամ չփռշտաց, կասկած չհարուցելու համար, սակայն հաջորդ առավոտից սկսեց փռշտալ՝ օրվա մեջ մի երեք-չորս անգամ, մինչև սպիրտը վերջնականորեն պրծավ…Խաչանուշն ամեն մի փռշտոցի հետ վեր էր թռնում տեղից, սարսափով տփում էր ծնկներն ու շտապում սպիրտի հետևեց…Մի պուտ լցնում էր ամուսնու ձեռքերին, որ վիրուսազերծվի, մի պուտ քսում էր դեմքին, աչքերից բացի, մի կես բաժակ էլ տալիս էր խմելու համար, որպեսզի ներսն էլ լավ վիրուսազերծվի:
Սարիկի ծոցագրպանում բռնոթի դեռ ահագին մնացել էր, սակայն սպիրտի տարան դատարկվել էր վաղուց և անտեղի փռշտալը բացարձակ ավելորդություն էր համարում նա…